ATÖLYELER VE KÜÇÜK ÜRETİM ALANLARI İÇİN ELEKTRİK HİZMETLERİ
Sanayi atölyeleri ve küçük üretim alanlarındaki elektrik altyapısı; kullanılan makineler, eş zamanlı çalışan ekipmanlar, mevcut kurulu güç, çalışma düzeni, pano kapasitesi ve tesisatın durumuna göre farklı ihtiyaçlar oluşturabilir. Uygun çalışma kapsamı, işletmenin teknik özellikleri ve saha koşulları incelendikten sonra belirlenir.
ATÖLYE ELEKTRİK ALTYAPISI NEDEN İŞLETMEYE ÖZEL DEĞERLENDİRİLİR?
Sanayi sitelerindeki küçük imalathaneler ve atölyelerin elektrik tesisatı, kullanılan makine çeşitliliği ve tezgah yerleşimine göre şekillenir. Trifaze makineler, kaynak üniteleri, havalandırma fanları ve hava kompresörleri gibi farklı demeraj akımlarına sahip yüklerin tesiste dengeli dağıtılması gerekir. Altyapı planlanırken şu teknik hususlar incelenir:
- Atölyenin kullanım amacı, metal, tekstil veya gıda gibi imalat yapısı
- Kullanılan elektrikli makine ve el aletlerinin sayıca dağılımı
- Makinelerin nominal çalışma güçleri ve şebekeden çektikleri akımlar
- Aynı anda (eş zamanlı) çalıştırılabilecek maksimum yük miktarı
- Makinelerin trifaze veya monofaze gerilim gereksinimleri
- Mevcut ana atölye panosu ile sayaç şalterlerinin kapasite limiti
- Besleme iletkenlerinin kesitleri, kanal tipleri ve yalıtım durumları
- Tezgâhların ve makinelerin yerleşim düzenine göre tesisat güzergahları
- Genel aydınlatma armatürleri ile lokal tezgâh üstü aydınlatma ihtiyacı
- Havalandırma, aspirasyon ve toz emme sistemlerinin elektrik yükleri
- Kompresörler ve diğer yardımcı mekanik ekipmanların besleme hatları
- İleri dönemlerde atölyeye eklenmesi muhtemel olan yeni makineler
- İşletmenin günlük mesai saatleri ve vardiya çalışma düzenleri
- İdari ofis, depo ve personel dinlenme alanlarının elektrik dağıtımı
Kapasite ve Güvenlik Limitleri
Küçük atölyelerde kurulu güç limitleri genellikle kısıtlıdır. İlave bir makine eklenmesi veya mevcut tezgahların yerlerinin değişmesi, panolardaki şalt malzemeleri ve priz kabloları üzerinde ısınmalara yol açabilir. Akçetin Mühendislik, atölyenizin mevcut kurulu gücü ile yük durumlarını sahada ölçüm ve projeler çerçevesinde inceler.
ATÖLYE VE KÜÇÜK ÜRETİM ALANLARINDA HANGİ DURUMLARDA ELEKTRİK ÇALIŞMASI GEREKEBİLİR?
Sanayi sitelerinde, dükkanlarda ve imalathanelerde elektrik güvenliğinin sürdürülmesi veya makine bağlantılarının standartlara uyumlu hale getirilmesi amacıyla çalışmaların değerlendirilebileceği başlıca durumlar:
Yeni bir sanayi atölyesinin veya dükkanın kullanıma hazırlanması
Atölyeye yeni bir makine veya imalat ekipmanının eklenmesi
Mevcut tezgah ve makine konumlarının değiştirilmesi
Mevcut elektrik panosunun kapasitesinin yetersiz kalması
Ana şalter veya makine sigortalarında sık açma yaşanması
Kablo hatları, priz grupları veya buatlarda ısınma belirtileri görülmesi
Atölyeye trifaze (3 faz) kuvvetli akım besleme hattı çekilmesi
Mevcut priz ve kuvvet devrelerinin adet veya kapasite olarak yetersiz gelmesi
Çalışma alanları veya dikey aydınlatmanın yetersizlik göstermesi
İş sağlığı ve güvenliği kapsamında topraklama ölçümü ihtiyacı
Kompanzasyon arızaları veya reaktif ceza uyarılarının incelenmesi
Atölyenin kullanım amacının veya işletme kapasitesinin değişmesi
* Teknik Not: Bu belirtiler tek başına kesin bir elektrik arızası veya kapasite yetersizliği teşhisi değildir. Uygun değerlendirme, makine bilgileri, mevcut tesisat ve saha koşulları birlikte incelenerek yapılmalıdır.
ATÖLYE VE KÜÇÜK ÜRETİM ALANLARINDA İNCELENEBİLECEK ELEKTRİK SİSTEMLERİ
İmalathanelerde tezgah ve çalışma alanlarının sürekliliği için teknik inceleme ve yenileme planlamalarında durumu ele alınabilecek temel sistem grupları:
Elektrik Dağıtımı
- Ana ve tali panolar
- Monofaze ve trifaze devreler
- Kablo ve dağıtım hatları
- Priz ve kuvvet devreleri
- Makine besleme hatları
Makineler & Tezgahlar
- Tezgâh beslemeleri
- Makine bağlantı noktaları
- Kompresör beslemesi
- Havalandırma beslemeleri
- Lokal çalışma prizleri
Aydınlatma & Alanlar
- Genel atölye aydınlatması
- Lokal çalışma aydınlatması
- Makine çevresi aydınlatması
- Depo ve malzeme alanları
- Ofis ve sosyal alanlar
Koruma & Yenileme
- Koruma elemanları
- Topraklama altyapısı
- Periyodik teknik kontrol
- Kompanzasyon sistemi
- Pano ve tesisat yenileme
ATÖLYELER VE KÜÇÜK ÜRETİM ALANLARINDA DEĞERLENDİRİLEBİLECEK ÇALIŞMALAR
Mevcut elektrik altyapısının incelenmesi
Atölye genelindeki buatlar, prizler, iletkenler ve şalt elemanlarının genel durumu yerinde incelenir.
Makine güçleri ve eş zamanlı yüklerin değerlendirilmesi
Aynı anda çalışacak makinelerin nominal ve demeraj akımlarının tesisata etkisi analiz edilir.
Elektrik projesi ve uygulama kapsamının hazırlanması
Kapasite artışı veya tadilat yapılacak atölyeler için teknik ruhsat/tadilat projeleri incelenir.
Ana ve tali panoların değerlendirilmesi
Sayaç ve atölye içi dağıtım panolarının, şalter kapasitelerinin ve baraların durumları yerinde kontrol edilir.
Makine, priz ve kuvvet hatlarının planlanması
Yeni tezgah yerleşimine uygun trifaze/monofaze hatların kablo kesitleri ve güzergahları planlanır.
Atölye ve çalışma noktası aydınlatmasının değerlendirilmesi
Genel aydınlık seviyeleri ile lokal tezgah üstü aydınlatma armatürlerinin yerleşimi incelenir.
Topraklama ölçümü ve kontrolü
Topraklama baralarının ve geçiş dirençlerinin standart limitlere uygunluğu ölçülerek raporlanır.
Elektriksel periyodik kontrol
İş güvenliği gereği pano koruma elemanları, sigorta tipleri ve kaçak akım rölesi eşikleri test edilir.
Kompanzasyon sisteminin incelenmesi
Reaktif oran sınırlarını korumak amacıyla kompanzasyon panosunun kademeleri ve kontaktörleri kontrol edilir.
Pano ve elektrik tesisatının yenilenmesi
Eskiyen kabloların, sigortaların ve dağıtım panolarının güncel güvenlik normlarına göre yenilenme kapsamı belirlenir.
İmalathanelerde planlanabilecek pano revizyonları, tezgâh beslemeleri, topraklama ölçümleri ve tesisat yenileme çalışmalarının kapsamı; işletmedeki makinelerin özelliklerine, kurulu güce ve saha koşullarına göre teknik inceleme sonrasında belirlenir.
ATÖLYELERDEKİ ÖNEMLİ TEKNİK BÖLÜMLER
Makine ve Tezgâh Beslemeleri
Her makinenin nominal çalışma akımı ve sigorta koruma tipi farklıdır. İmalat tezgâhlarının elektrik bağlantıları yapılırken üretici dokümanlarındaki elektriksel özellikler, koruma ihtiyaçları ve kablo kesitleri dikkate alınmalıdır. Saha incelemesi yapılmadan bağlantı kararı verilmemelidir.
Priz, Kuvvet ve Trifaze Hatlar
El aletleri ve küçük monofaze cihazların yanı sıra kaynak üniteleri ve kompresörler trifaze (3 faz) hatlara ihtiyaç duyar. Atölye içindeki priz gruplarının ve kablo kanallarının, olası mekanik darbelere dayanıklı tiplerden seçilmesi ve panoda bağımsız sigortalarla korunması değerlendirilir.
Atölye ve Lokal Çalışma Aydınlatması
Genel alan aydınlatmasının homojen ışık vermesi, atölye içi kazaların önlenmesinde etkendir. Ayrıca tezgâh üstü veya kesici makine yanlarında lokal aydınlatma armatürlerinin kullanılması, çalışma noktalarında gölge oluşumlarını azaltır ve vizyon kalitesini artırır.
Havalandırma ve Yardımcı Ekipmanlar
Ahşap, metal ve gıda atölyelerinde aspiratör fanları ile toz toplama üniteleri devrededir. Hava kompresörleri gibi sürekli çalışıp duran motor yüklerinin elektrik besleme panoları ve koruma termikleri, anlık akım dalgalanmaları göz önünde bulundurularak incelenir.
Ofis, Depo ve Sosyal Alanlar
Atölye dâhilinde yer alan dinlenme alanları, küçük malzeme depoları ve idari büroların priz ve aydınlatma hatları ana pano üzerinde atölye kuvvet devrelerinden bağımsız sigortalar ile kontrol edilmeli, olası bir tezgah arızasının idari alanları etkilemesi önlenmelidir.
YENİ BİR MAKİNE EKLENMEDEN ÖNCE HANGİ NOKTALAR İNCELENEBİLİR?
Atölyelere eklenecek yeni üretim tezgahı, kaynak makinesi veya kompresörlerin şebeke bağlantısı yapılmadan önce kontrol edilmesi gereken başlıca teknik parametreler:
Yeni bir makinenin panoya bağlantısının doğrudan yapılabileceğini veya mevcut pano altyapısının her koşulda yeterli geleceğini varsaymak yanıltıcı olabilir. Bağlantı öncesinde şu noktalar incelenebilir:
- Makinenin nominal elektrik gücü (kW) ve demeraj akımı
- Monofaze veya trifaze bağlantı gereksinimleri
- Mevcut pano ana şalterinin ve baralarının akım limitleri
- Bağlanacak kablo kesitleri, yalıtımları ve hat uzunluğu
- Eş zamanlı devrede olan diğer makine yükleri
- Topraklama direncinin makine koruma standartlarına uygunluğu
- Üretici firmanın sağladığı elektriksel bağlantı dokümanları
* Önemli Not: Yeni makine bağlantılarına yönelik kesin uygunluk kararı, ancak üretici teknik dokümanları incelenip, pano yük analizleri sahada ölçümlerle tamamlandıktan sonra belirlenir.
Mühendislik ve Emniyet Bilgilendirmesi
Atölyelerdeki elektrik panoları, makine besleme hatları, priz ve kuvvet devreleri elektriksel risk oluşturabilir. Makine bağlantıları ve tesisat müdahaleleri, ekipmanın teknik özellikleri ve mevcut elektrik altyapısı dikkate alınarak planlanmalıdır. Yetkisiz kişilerin panolara, makine bağlantılarına, koruma elemanlarına veya topraklama sistemine müdahale etmemesi gerekir.
ÇALIŞMA SÜRECİ NASIL İLERLER?
Sanayi atölyeleri ve imalathanelerde planlanan elektrik revizyon veya periyodik ölçüm çalışmaları şu adımlarla organize edilir:
İşletme ve Makine Bilgilerinin Alınması
İmalat konusu, kullanılacak makinelerin etiket bilgileri, nominal güçleri ve yerleşim planları toplanır.
Mevcut Elektrik Altyapısının İncelenmesi
Ana dağıtım panosu, makine besleme hatları, topraklama dirençleri ve kablo yolları sahada incelenir.
Teknik İhtiyaç ve Uygulama Kapsamının Belirlenmesi
İnceleme bulgularına ve makinelerin güç gereksinimlerine göre atölyeye uygun revizyon kapsamı belirlenir.
Çalışma ve Uygulama Planının Hazırlanması
Atölyedeki imalat akışını ve günlük çalışma düzenini asgari düzeyde etkileyecek takvim belirlenir.
İNCELEME ÖNCESİNDE HAZIRLANABİLECEK BİLGİLER
Planlanan saha çalışmasının kapsam ve fizibilitesini daha sağlıklı ele alabilmek amacıyla, teknik görüşmeler öncesinde aşağıdaki bilgi veya belgelerin hazır bulundurulması faydalıdır:
- Atölyenin kullanım amacı (metal, ahşap, tekstil, oto servis vb.)
- Atölyenin kapalı alanı ve tavan yüksekliği bilgileri
- Varsa mevcut elektrik ruhsat projeleri veya tek hat şemaları
- Ana şalt panosu, dükkan sigorta panoları ve sayaç bilgileri
- İşletmenin sözleşme gücü (kurulu güç ve talep gücü) limitleri
- Atölyede kullanılan tüm makine ve elektrikli el aletlerinin listesi
- Makinelerin nominal güç (kW), akım (A) ve voltaj (monofaze/trifaze) etiketleri
- Aynı anda çalıştırılabilecek maksimum makine ve ekipman sayısı
- Tezgâhların ve makinelerin atölye içindeki yerleşim planı
- Havalandırma, lokal aspiratör ve toz emme fanlarının motor güçleri
- Kompresörler, kaynak makineleri ve diğer yardımcı yüklerin özellikleri
- Atölye aydınlatmasında kullanılan armatürlerin türleri ve adetleri
- Geçmiş dönemlerde şalter atması veya aşırı ısınma yaşanan bölgeler
- Daha önce atölyede yapılmış olan ek kablolama ve tesisat revizyonları
- Varsa önceki topraklama direnç ölçümü ve periyodik kontrol raporları
- Atölyenin kompanzasyon panosu varlığı ve fatura reaktif oranları
- İşletmenin günlük mesai saatleri ve makine kullanım yoğunlukları
- Eklenmesi planlanan veya kapasitesi artırılacak yeni makinelerin detayları
ATÖLYE TEKNİK İNCELEME KAPSAMINDAKİ HİZMETLERİMİZ
Atölyenizin yasal standartlarına ve tesisat gereksinimlerine göre değerlendirilebilecek mühendislik hizmetlerimizin detaylarını inceleyin:
SIK SORULAN SORULAR
Yeni bir makine atölyenin mevcut elektrik sistemine doğrudan bağlanabilir mi?
Doğrudan bağlantı yapılamayabilir. Yeni bir makine eklenmeden önce makinenin nominal gücü, ilk kalkış (demeraj) akımları, monofaze/trifaze bağlantı tipi ve üretici teknik dokümanları incelenmelidir. Mevcut pano kapasitesi, şalter limitleri ve besleme kabloları saha analizinin ardından değerlendirilir.
Bir makinenin trifaze elektrik ihtiyacı nasıl değerlendirilir?
Trifaze (üç fazlı) yükler çeken makinelerin dengeli bir yük dağılımı oluşturabilmesi için panodaki faz yükleri ölçülür. Makinenin nominal akım sınırlarına uygun kesitte kablolama ve koruma şalteri seçimi teknik kriterlere göre planlanır.
Atölye elektrik panosunun kapasitesinin yeterli olup olmadığı nasıl belirlenir?
Atölyede eş zamanlı olarak devrede olan tüm yükler ve makinelerin toplam çekim gücü tespit edilir. Pano baralarının, ana şalter limitlerinin ve kablo bağlantılarının bu yükleri güvenli sınırda taşıyıp taşımayacağı yerinde ölçüm ve şema kontrolleriyle değerlendirilir.
Makine veya tezgâhların yeri değiştirildiğinde elektrik tesisatı yenilenmeli midir?
Tesisatın tamamen yenilenmesi gerekmeyebilir; ancak yer değişikliğiyle birlikte yeni konumlara ulaştırılacak priz, trifaze kuvvet hatları ve lokal koruma elemanlarının yeni yerleşim planına uygun olarak düzenlenmesi veya lokal olarak yenilenmesi gerekir.
Atölye aydınlatması ve lokal çalışma aydınlatması nasıl planlanır?
Genel atölye alanının homojen aydınlatılmasının yanı sıra, hassas çalışmaların yapıldığı tezgâh veya makine başlarında lokal çalışma aydınlatması planlanır. Aydınlatma planı; tavan yüksekliği, yerleşim düzeni ve gölge oluşumları dikkate alınarak saha koşullarına göre belirlenir.
Sanayi atölyelerinde topraklama ve elektriksel periyodik kontrol nasıl değerlendirilir?
İş güvenliği kuralları kapsamında atölyelerdeki topraklama geçiş dirençlerinin ölçülmesi ve panoların periyodik kontrollerinin yapılması önem arz eder. Yılda en az bir kez yapılması öngörülen testler, atölye çalışma saatleri dışında veya planlı duruşlarda organize edilebilir.
Eski bir atölyenin elektrik tesisatı yenileme kapsamı nasıl belirlenir?
Tesisatın fiziksel yıpranma durumu, kablo yalıtım kaliteleri, pano içi klemenslerin durumu ve şalt malzemelerinin ömrü sahada incelenir. İhtiyaç duyulan yenileme kapsamı, makine güçleri ve bütçe olanakları doğrultusunda saha incelemesinin ardından belirlenir.
ATÖLYENİZİN ELEKTRİK İHTİYAÇLARINI BİRLİKTE DEĞERLENDİRELİM
İmalathanenizin faaliyet konusu, makine dağılımı ve elektrik altyapısı hakkında bilgi verin; en uygun teknik kapsamı saha koşullarını yerinde inceledikten sonra belirleyelim.